Tot wanneer en bij welke temperatuur kun je buiten schilderen in het najaar?
Of je kunt schilderen, hangt af van vijf dingen: de temperatuur van de lucht, de temperatuur van de ondergrond, de luchtvochtigheid en het dauwpunt, het vocht in het hout en wat het weer doet tijdens de droogtijd. Klopt één ervan niet, dan hecht de verf slechter, droogt ze niet goed door of krijg je een doffe, vlekkerige laag.
De minimumtemperatuur staat op het technisch informatieblad van het product. Voor veel buitenverf ligt die rond de 5 °C, voor sommige producten hoger. Let op: die grens geldt voor lucht én ondergrond, tijdens de hele droogtijd tot de laag regendicht is, dus vaak ook de nacht erna. Een kozijn op het noorden kan in de ochtend kouder zijn dan de lucht eromheen.
De belangrijkste regel in het najaar is het dauwpunt. De ondergrond moet minimaal 3 °C warmer zijn dan het dauwpunt. Zit hij daaronder, dan slaat er vocht neer op het hout, vaak onzichtbaar, en schilder je in feite op een natte laag.
- Luchttemperatuur en ondergrondtemperatuur boven de grens van het technisch blad, ook 's avonds en 's nachts.
- Luchtvochtigheid onder de grens van het technisch blad.
- Ondergrond minimaal 3 °C boven het dauwpunt.
- Hout droog genoeg volgens je houtvochtmeter en het technisch blad.
- Geen regen, mist of nachtvorst verwacht zolang de laag nog niet regendicht is volgens het technisch blad.
De ochtendcheck: in vijf minuten weten of je kunt beginnen
Begin je op gevoel, dan zet je vroeg of laat een laag op nat hout. Met een paar eenvoudige meters weet je het zeker en kun je het de klant ook laten zien. Doe deze check bij aankomst en nog een keer voordat je de laatste laag zet.
Een rekenvoorbeeld voor het dauwpunt: is het 10 °C en is de lucht vochtig, dan kan het dauwpunt rond de 7 °C liggen. Je ondergrond moet dan minimaal 10 °C zijn. Meet je op het kozijn 8 °C, dan wacht je nog, ook al voelt de dag droog. Het precieze dauwpunt lees je af van een hygrometer die het berekent, of uit een dauwpunttabel.
- Meet de ondergrond met een infraroodthermometer, op de koudste kant van het huis.
- Lees luchttemperatuur, luchtvochtigheid en dauwpunt af op een hygrometer.
- Prik met de houtvochtmeter in onderdorpels en de onderkant van kozijnen, daar blijft vocht het langst hangen.
- Veeg met je hand over het glas en de dorpel: voel je een vochtige film, dan is het te vroeg.
- Kijk naar de verwachting tot de volgende ochtend: regen, mist of vorst binnen de droogtijd betekent niet aflakken.
Je werkdag in het najaar: het venster tussen opdrogen en dauw
In de zomer begin je vroeg. In het najaar werkt dat tegen je. 's Ochtends ligt er dauw en is het hout koud, aan het eind van de middag zakt de temperatuur weer en komt het vocht terug. Je echte schilderuren liggen ergens van de late ochtend tot halverwege de middag.
Gebruik de rest van de dag voor werk dat niet aan dat venster vastzit: afplakken, schuren, kitten, glaslatten losnemen, opruimen. Zo staat er om de schilderuren heen nog steeds een volle werkdag.
Werk met de zon mee. De oostkant droogt het eerst op, de westkant krijgt 's middags warmte. De noordkant blijft vaak koud en vochtig: doe die in de warmste uren of schuif hem door naar een droge, zachte dag. Stop met aflakken zo vroeg dat de laag regendicht is voordat de avonddauw valt. Stofdroog is niet genoeg: dauw op een verse laag kan vlekken en glansverlies geven.
Buiten schilderen in het najaar kost meer uren: reken het mee
Een kortere schilderdag betekent meer dagen op dezelfde klus. Wie in oktober rekent met zomertempo, ziet dat terug in zijn uurloon. Kijk na een paar najaarsklussen in je nacalculatie van schilderwerk hoeveel uren je echt kwijt was aan wachten, heen en weer rijden en afbreken.
Een rekenvoorbeeld: een woning met kozijnen rondom kost je in de zomer vier dagen, met zes uur echt schilderwerk per dag. Dat zijn 24 schilderuren. In het najaar heb je per dag misschien drie of vier schilderuren, dus je doet er zes tot acht dagen over. Een deel daarvan vang je op door schuren, kitten en afplakken in de randuren te doen. Maar elke extra dag blijft een extra keer rijden, ladders of steiger opbouwen en afdekken.
Reken die extra dagen mee: tel per verwachte extra werkdag je reistijd en de tijd voor opbouwen, afdekken en opruimen op bij je uren.
Verf, voorbereiding en droogtijd aanpassen aan de kou
De droogtijden en de wachttijd tot de volgende laag op het technisch blad gelden bij een bepaalde temperatuur, meestal rond kamertemperatuur. Bij kou en vocht duurt alles langer. Zet de volgende laag dus pas als je ziet en voelt dat de vorige klaar is: een laag die nog zacht is, gaat onder de volgende laag niet beter worden.
Watergedragen verf is tijdens het drogen vaak gevoeliger voor kou en vocht. Terpentinegedragen verf droogt bij kou vooral trager. Kies voor het najaar een product waarvan het technisch blad uitdrukkelijk een lage verwerkingstemperatuur noemt, en zet niet dikker op om tijd te winnen.
Neem in het najaar ook meer tijd voor de ondergrond. Bladeren, stof en groene aanslag houden vocht vast. Reinig, laat het goed drogen en meet daarna pas. Bewaar je verf 's nachts binnen en niet in de koude bedrijfsbus, want koude verf verwerkt stroever.
Weer en planning vastleggen in je offerte
Discussies over najaarswerk gaan vaak over de planning. De klant hoort een week en ziet je drie dagen niet. Zet daarom in je offerte dat buitenschilderwerk weersafhankelijk is en dat de planning een inschatting is. In je algemene voorwaarden kun je opnemen dat uitloop door weer geen reden is voor korting.
Een zin die je zo in je offerte kunt zetten: "Buitenschilderwerk voer ik alleen uit bij geschikte omstandigheden voor de verf. Bij regen, vorst of een te koude of vochtige ondergrond schuif ik de werkdag op en laat ik het je uiterlijk voor de geplande begintijd weten."
Bespreek bij een grote klus vooraf wat er gebeurt als het weer echt omslaat. Een optie is om nu te repareren en in de grondverf te zetten, en het aflakken in het voorjaar te doen. Kijk dan op het technisch blad hoe lang die grondverf onbeschermd mag blijven staan en zet zo nodig een tussenlaag. Schuur en ontvet in het voorjaar voordat je aflakt. Zet dan duidelijk op papier welk deel nu gebeurt, welk deel later, en wanneer je factureert. Komen er onderweg extra reparaties bij, spreek je meerwerk vooraf af en reken je het apart.
Heeft een klant nog geen akkoord gegeven en wil hij liever het voorjaar afwachten? Dan is je offerte tegen die tijd verlopen, want een offerte in OffertAI is 30 dagen geldig. Dupliceer hem dan in het voorjaar (vanaf Pro, de kopie is weer 30 dagen geldig) of maak een nieuwe met actuele prijzen.
Een werkdag afblazen: zo laat je het de klant weten
Een klant die 's ochtends niemand ziet en niets hoort, gaat bellen. Stuur daarom vóór je normale begintijd een kort bericht. Stuurde je je offerte via WhatsApp, gebruik dan hetzelfde gesprek, dan staat alles bij elkaar. Zeg wat er aan de hand is, wat je wel doet en wanneer je terugkomt.
Een voorbeeldbericht voor WhatsApp: "Goedemorgen, vandaag is het hout aan de achterkant nog te nat en vannacht komt er regen. Als ik nu lak, gaat die laag niet goed drogen. Ik kom morgen rond tien uur verder, de verwachting is dan droog. Vragen? Bel gerust."
Kun je echt niet meer verder voor de winter, maak dan een concrete afspraak voor het voorjaar en leg de staat van het werk vast met een paar foto's.